Nếu bạn làm SEO thì chắc quen với khái niệm “thị phần tìm kiếm” — bao nhiêu người click vào website của bạn so với đối thủ. Nhưng năm 2026, có một chỉ số mới đang thay đổi cuộc chơi: Share of Model (SoM), hay còn gọi là thị phần mô hình AI.
Share of Model (SoM) là tỷ lệ mà các mô hình AI như ChatGPT, Gemini, Perplexity nhắc đến thương hiệu hoặc website của bạn khi trả lời câu hỏi liên quan đến ngành hàng của bạn.
Nói đơn giản: nếu ai đó hỏi ChatGPT “địa chỉ bán giày thể thao uy tín ở Việt Nam”, và ChatGPT nhắc đến shop của bạn trong câu trả lời, thì bạn đang có Share of Model trong ngách giày thể thao.
Theo dữ liệu từ StatCounter, tỷ lệ người dùng tìm kiếm trực tiếp trên ChatGPT và các AI engines khác đã vượt 25% vào đầu 2026. Nghĩa là khoảng 1 trong 4 người dùng giờ hỏi AI trước thay vì Google.
Và khi AI trả lời, nó chỉ trích dẫn 3-5 nguồn. Không giống Google hiển thị 10 kết quả + quảng cáo, AI chọn lọc rất ít. Nếu bạn không nằm trong số đó, bạn hoàn toàn vô hình với nhóm người dùng này.
Đây là lý do Share of Model được xem như “SERP position” của kỷ nguyên AI. Rank #1 trên Google vẫn quan trọng, nhưng xuất hiện trong câu trả lời của AI đang trở thành một kênh traffic không thể bỏ qua.
SEO tập trung vào Google: từ khóa, backlink, technical optimization. Share of Model tập trung vào AI engines: nội dung có được AI trích dẫn hay không.
Hai cái này có liên quan nhưng không giống nhau. Một website có thể rank top 3 Google nhưng hoàn toàn không được ChatGPT nhắc đến. Ngược lại, một website rank trung bình trên Google lại được AI cite thường xuyên vì nội dung sâu và có cấu trúc tốt.
Chiến lược tối ưu cho AI engines được gọi là GEO (Generative Engine Optimization). Share of Model chính là chỉ số đo lường kết quả GEO.
Hiện tại chưa có công cụ đo lường hoàn hảo, nhưng có vài cách thực tế:
1. Thủ công — hỏi trực tiếp
Mở ChatGPT, Gemini, Perplexity và hỏi về ngách của bạn. Ví dụ: “top 5 công cụ thiết kế website tốt nhất 2026”. Xem thương hiệu của bạn có được nhắc đến không. Làm đều đặn hàng tuần và ghi lại kết quả.
2. Công cụ chuyên dụng
Một số nền tảng bắt đầu cung cấp tracking SoM: Profound, Peec AI, Goodie. Những công cụ này tự động hỏi hàng ngàn câu hỏi và theo dõi ai được AI trích dẫn. Giá còn khá cao, phù hợp agency và doanh nghiệp lớn.
3. Bing Webmaster Tools AI Reporting
Microsoft đã thêm báo cáo AI vào Bing Webmaster Tools, cho thấy Impressions và Queries khi AI engines trích dẫn website. Tuy chưa hoàn hảo nhưng đây là nguồn dữ liệu miễn phí đáng giá nhất hiện tại.
Viết nội dung sâu, có số liệu cụ thể
AI thích nội dung có dữ liệu thật, số liệu cụ thể, và phân tích chuyên sâu. Thay vì viết “nhiều người dùng WordPress”, hãy viết “WordPress powering 41,9% website toàn cầu theo W3Techs 2026”.
Cho phép AI crawlers
Kiểm tra file robots.txt xem bạn có đang chặn GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot hay không. Nhiều website vô tình chặn AI crawlers mà không biết.
AI models đánh giá cao website viết sâu về một chủ đề. Thay vì viết lan man mọi thứ, hãy tập trung trở thành nguồn tham khảo uy tín trong ngách của bạn. Cấu trúc nội dung thành topic cluster giúp AI hiểu bạn là chuyên gia trong lĩnh vực đó.
Thêm trích dẫn và nguồn gốc
Nội dung có link đến nghiên cứu, báo cáo chính thức, và nguồn tin cậy được AI đánh giá cao hơn. Đây cũng là một trong những chiến thuật GEO hiệu quả nhất.
Nhiều người nhầm lẫn hai chỉ số này. Share of Search đo tỷ lệ người dùng tìm kiếm thương hiệu trên Google. Share of Model đo tỷ lệ AI nhắc đến thương hiệu trong câu trả lời.
Cả hai đều quan trọng. Share of Search phản ánh sức mạnh thương hiệu trong nhận thức người dùng. Share of Model phản ánh sức mạnh nội dung trong mắt AI. Tối ưu cả hai là chiến lược thông minh nhất.
Theo mình, Share of Model sẽ trở thành một trong những chỉ số marketing quan trọng nhất trong 2-3 năm tới. Tương tự như cách Domain Authority trở thành thước đo phổ biến cho SEO, SoM sẽ là thước đo cho GEO.
Nhưng mình cũng cảnh báo: đừng vội vã đốt tiền vào các công cụ tracking đắt đỏ. Hãy bắt đầu đơn giản — hỏi AI về ngách của bạn, xem mình có được nhắc không, rồi cải thiện nội dung dần. Nội dung tốt vẫn là nền tảng, dù cho Google hay AI đọc.
Và một điều quan trọng: Share of Model không thay thế SEO. Hai cái này bổ sung cho nhau. Website SEO tốt, nội dung sâu, có E-E-A-T vững sẽ tự nhiên được cả Google lẫn AI engines ưu tiên.
Tóm Lại
Share of Model là chỉ số đo lường mức độ AI engines nhắc đến thương hiệu của bạn. Trong bối cảnh người dùng ngày càng hỏi AI thay vì Google, đây là chỉ số bạn không thể bỏ qua. Bắt đầu bằng cách tạo nội dung sâu, cho phép AI crawlers, và theo dõi kết quả đều đặn. Đừng chờ đến khi công cụ tracking hoàn hảo mới bắt đầu — đối thủ của bạn có thể đã đi trước.
